Anda mengalami kecederaan tangan, jari terpotong oleh mesin di kilang, tendon putus semasa memasak, atau tulang patah kerana jatuh. Pakar bedah ortopedik atau plastik membaiki kerosakan, menyambung semula tendon, memasang skru pada tulang, atau menjahit luka. Pembedahan berjaya.
Tetapi tiga bulan kemudian, tangan anda masih kaku. Jari tidak boleh menggenggam sepenuhnya. Anda tidak boleh membutangkan baju. Anda tidak boleh memegang chopstick. Anda tidak boleh mengenggam kunci untuk memutar.
Apa yang berlaku? Pembedahan membaiki struktur, tulang, tendon, saraf. Tetapi pembedahan tidak memulihkan fungsi. Tisu parut terbentuk, sendi menjadi kaku, otot menjadi lemah, dan otak “melupakan” cara menggunakan tangan itu. Pemulihan fungsi, itulah kerja OT terapi tangan.
Di Malaysia, kecederaan tangan sangat biasa. Jabatan Keselamatan dan Kesihatan Pekerjaan (DOSH) melaporkan bahawa kecederaan anggota atas menyumbang 40% daripada semua kecederaan pekerjaan di Malaysia. Sektor pembuatan, pembinaan, dan pertanian mencatatkan kadar tertinggi. Namun, kurang daripada separuh pesakit kecederaan tangan di Malaysia mendapat OT terapi tangan yang mencukupi selepas pembedahan.
Kecederaan tangan? OT terapi tangan memulihkan fungsi.
Jenis Kecederaan Tangan yang Memerlukan OT
Patah Tulang (Fraktur)
- Patah tulang jari (phalanx)
- Patah tulang metacarpal (punggung tangan)
- Patah pergelangan tangan (Colles’ fracture, Smith’s fracture)
- Patah tulang skafoid
Tanpa OT: Sendi menjadi kaku selepas imobilisasi (gips), julat pergerakan hilang, genggaman lemah.
Kecederaan Tendon
- Tendon fleksor putus (tidak boleh bengkokkan jari)
- Tendon ekstensor putus (tidak boleh luruskan jari)
- Tendon extensor mallet (jari terkulai di hujung)
Tanpa OT: Tendon yang dibaiki boleh putus semula jika tidak dilindungi dengan betul, atau melekat pada tisu parut dan tidak boleh bergerak dengan bebas.
Kecederaan Saraf
- Saraf digital putus (kebas pada jari)
- Saraf median atau ulnar terpotong (kehilangan sensasi dan pergerakan tangan)
Tanpa OT: Otak perlu dilatih semula untuk mentafsir isyarat saraf yang dipulihkan. Tanpa latihan sensori, anda mungkin mendapat kembali sensasi tetapi tidak boleh membezakan objek melalui sentuhan.
Amputasi Jari
- Kehilangan satu atau lebih jari (separa atau sepenuhnya)
Tanpa OT: Tangan perlu belajar semula corak genggaman yang baru menggunakan jari yang tinggal. Tanpa latihan semula, keupayaan tangan berkurangan jauh lebih daripada yang sepatutnya berdasarkan apa yang hilang.
Apa yang OT Terapi Tangan Lakukan
Fasa 1: Perlindungan (Minggu 0-6)
Sebaik sahaja selepas pembedahan atau kecederaan:
Pembuatan splint: OT membuat splint termoplastik tersuai yang melindungi struktur yang dibaiki sambil membenarkan pergerakan terkawal. Jenis splint bergantung kepada kecederaan, splint statik (tidak bergerak), splint dinamik (membenarkan pergerakan terkawal), atau splint siri (ditukar setiap minggu untuk meningkatkan julat secara beransur).
Pengurusan bengkak: Elevasi, pembalutan mampatan, dan urutan retrograde (mengurut dari hujung jari ke arah pergelangan tangan) untuk mengurangkan bengkak yang menghalang pergerakan.
Pergerakan awal terkawal: Dalam had yang ditetapkan oleh pakar bedah, OT memulakan pergerakan terkawal untuk mencegah pelekataan tisu parut, tendon perlu bergerak dalam sarungnya untuk mengelak daripada melekat.
Fasa 2: Pergerakan (Minggu 6-12)
Latihan julat pergerakan:
- Pergerakan aktif (anda gerakkan sendiri)
- Pergerakan pasif (OT gerakkan jari anda)
- Pergerakan blok (mengasingkan sendi tertentu untuk dilatih)
- Senaman gelongsor tendon (5 posisi, 10 ulangan, 3-5 kali sehari)
Pengurusan parut:
- Urutan parut bermula selepas luka sembuh (2-3 minggu selepas pembedahan)
- Lembaran silikon pada parut (mengurangkan parut yang tebal dan merah): RM30-80
- Tekanan pada parut (menggunakan pad gel atau pita mampatan)
Latihan sensori (untuk kecederaan saraf):
- Latihan membezakan tekstur dengan mata tertutup
- Latihan mengenal pasti objek melalui sentuhan
- Latihan lokalisasi sentuhan (di mana jari disentuh)
Cari OT terapi tangan berdekatan anda
Fasa 3: Pengukuhan dan Fungsi (Minggu 12+)
Pengukuhan genggaman:
- Senaman doh terapi (bermula dengan gred paling lembut, beransur ke gred yang lebih keras)
- Senaman cubitan dan genggaman dengan alat terapi
- Pengukuhan progresif (meningkatkan rintangan setiap 1-2 minggu)
Latihan semula fungsi:
- Aktiviti yang menyerupai tugas harian: membutangkan, menggunakan kunci, memegang chopstick, menulis
- Simulasi tugas kerja: memegang alat, menaip, mengangkat beban
- Latihan koordinasi tangan-mata
- Latihan bilateral (menggunakan kedua-dua tangan bersama)
Pemulangan ke kerja: OT menilai tuntutan fizikal kerja anda dan merancang pemulangan berperingkat:
- Tugas ringan dahulu, beransur kepada tugas penuh
- Pengubahsuaian tempat kerja jika perlu
- Laporan keupayaan fungsi untuk majikan dan SOCSO
Kos
| Perkhidmatan | Kos |
|---|---|
| Penilaian tangan (60 min) | RM 150 – RM 300 |
| Splint tersuai | RM 80 – RM 300 |
| Sesi rawatan (2x/minggu, 8-12 minggu) | RM 120 – RM 200/sesi |
| Program penuh (16-24 sesi) | RM 1,920 – RM 4,800 |
| Penilaian keupayaan fungsi (untuk SOCSO) | RM 300 – RM 600 |
SOCSO: Jika kecederaan tangan berlaku di tempat kerja, semua kos OT ditanggung di bawah program Return to Work SOCSO. Hubungi SOCSO di 1-300-22-8000 untuk mendaftar.
Soalan Lazim
Pakar bedah saya kata tangan saya “sudah baik” tetapi saya masih tidak boleh menggenggam. Mengapa? “Baik” dari sudut pembedahan bermakna struktur telah dipulihkan, tulang bercantum, tendon disambung, saraf dijahit. “Baik” dari sudut fungsi bermakna tangan boleh melakukan apa yang perlu dilakukan, dan itu memerlukan OT. Kebanyakan pesakit memerlukan 2-4 bulan OT selepas pembedahan untuk mencapai fungsi penuh.
Berapa lama sehingga tangan saya pulih sepenuhnya? Bergantung kepada kecederaan: patah tulang mudah: 2-3 bulan. Kecederaan tendon: 3-4 bulan. Kecederaan saraf: 6-12 bulan (saraf tumbuh semula pada kadar 1mm/hari). Amputasi: 2-4 bulan untuk latihan semula genggaman.
Saya menunggu 3 bulan selepas pembedahan dan baru mula OT. Adakah terlambat? Tidak terlalu lewat, tetapi lebih sukar. Tisu parut yang terbentuk tanpa pengurusan lebih sukar ditangani. Kekakuan sendi yang sudah “set” memerlukan lebih banyak sesi untuk dimobilisasikan. OT yang dimulakan awal (dalam minggu pertama selepas pembedahan) menghasilkan keputusan terbaik.
Pembedahan Membaiki Struktur. OT Memulihkan Fungsi. Tanpa Kedua-duanya, Pemulihan Tidak Lengkap.
Tangan yang dibedah bukan tangan yang pulih. Pemulihan memerlukan latihan pergerakan, pengurusan parut, pengukuhan, dan latihan semula fungsi, dan itu semua adalah bidang OT terapi tangan. Jangan berhenti di pembedahan.
Hubungi kami di WhatsApp untuk memulakan pemulihan tangan, di mana sahaja di Malaysia.